tvgAssen                  

verrassend verfrissend verrijkend




Roeland Busschers


Predikant van de Prot. Gemeente Assen, wijkgemeente Vredenoord, en al sinds zijn studie bij rabbijn Aschkenasy z.l. intensief bezig met de Joodse traditie in vele gedaanten. Soms als leraar in het leerhuis: lernen met groepen geïnteresseerden, soms in theatervoorstellingen met chassidische verhalen en live klezmermuziek, en soms vanaf de kansel. Ik heb eerder een aantal jaren lang les gegeven binnen de TVG Assen over Jodendom en begin in 2016 met veel zin aan een nieuwe periode. 

  

Chris Dees

 

 

Christiaan Ferdinand Dees mijn volledige naam, een geboren en getogen boerenzoon uit de Zeeuwse klei, een kind van de Watersnood 1953, ternauwernood uit het water gered door de moedige optredens van mijn moeder en vader, uit het Kortgene van wijlen Kornelis Heiko Miskotte op het eiland Noord-Beveland. De hele ontwikkeling van verzilting van de vruchtbare bodem tot het uitvoeren van het Deltaplan heeft zich onder mijn ogen afgespeeld.

 

Goed 40 jaar werkzaam geweest in het onderwijs, via Rotterdam Hoogvliet vanaf 1976 in Meppel op de CSG Dingstede voornamelijk in de HAVO-bovenbouw en als opleidingsdocent aan de Stenden Hogeschool voor de Pabo’s te Meppel en Emmen. Mijn hoofdvak was Levensbeschouwelijke vorming naast Filosofie, Intercultureel onderwijs en Wereldgodsdiensten.

Nu gepensioneerd, vriend van een lieve vriendin uit Emmen, vader van twee dochters en één zoon, op dit moment zeven kleinkinderen en oppasopa van drie rakkers in de leeftijden van 6, 4 en 2 jaar jong. Gedeeld mantelzorger voor mijn vader, die 91 jaar oud mag zijn.

 

Mijn hobby’s zijn reizen binnen vooral Afrika en Azië, lezen en schrijven, fietsen en wellness, evenementen organiseren bij voorkeur rond vrede en racisme, actief meedenken bij vormingsactiviteiten en bij lokale, regionale en landelijke acties. Op dit moment ‘hoofdredacteur’ van de Nieuwsbrief ‘Weer In Vorm’ van de landelijke werkgroep TVG en medewerker binnen de landelijke werkgroep Geloven in Samenleven van de Protestantse Kerk in Nederland voor het gesprek onder moslims met christenen. Mede-organisator van lokale en wijkgerichte activiteiten rond de kerken met de Marokkaanse moskee Al Mohsinien in Meppel. Voorheen o.a. cursusleider van de cursusplaats TVG Hoogeveen, en voor dit werk heeft het Hare Majesteit behaagd om mij te benoemen tot Lid in de Orde van Oranje Nassau waarvan akte.

Mijn appartement bevindt zich in het centrum van Meppel schuin tegenover het Slotplantsoen. Als ik mijn deur uitstap, loop ik recht op twee uitgehouwen pilaren met twee grote tekstborden die nog de herinnering levend houden van de plaats waar de synagoge van Meppel met het joodse schooltje stonden. De voorgevel van het appartement staat aan de Synagogestraat en aan de achtergevel loop je zo door de Jodensteeg naar de Woldstraat waar veel joodse gezinnen huisden. Stolpersteine laten dit tussen de straatstenen duidelijk zien!                                                             

In het Slotplantsoen staat fier het Joods Monument, waar ik vanuit mijn appartement schuin op uitkijk. Tachtig huizen stonden na de oorlog in 1945 leeg in onze stad en de Joodse Gemeenschap was opgeheven. In 1945 keerden slechts achttien joden naar Meppel terug. 232 Meppeler joden waren door de Duitsers vermoord en Meppel veranderde uiteindelijk in een stad vrijwel zonder joden. De nutteloos geworden synagoge werd dan ook verkocht en later zelfs tot de grond toe afgebroken. 

Via dit Slotplantsoen bereik je vanuit het centrum de wijk Haveltermade en op ong. 400 meter van mijn appartement bevindt zich de Marokkaanse moskee Al Mohsinien aan de Groen van Prinstererstraat 13b , naast de Gereformeerd   Vrijgemaakte Kruiskerk en het wijkcentrum ´De Poele´.  In dit wijkcentrum bevindt zich het Vrouwencentrum ´De Regenboog´. Vele activiteiten samen met anders-gelovigen spelen zich hier af.    

Kunstgeschiedenis en Filosofie hebben mijn studievoorkeur in mijn spaarzame vrije tijd.




Ds. J.W. (Jaap) van der Linden



Ik ben Jaap van der Linden, sinds 31 augustus 2014 emeritus-predikant binnen de P.K.N. Mijn laatste gemeente was Sleen. Daar heb ik 7 jaar gestaan, daarvoor 22 jaar in Zoetermeer, 5 jaar in Den Haag-Escamp en 5 jaar in Schoonrewoerd. 

 

 

Nu ik met pensioen ben houd ik mij bezig met de oecumene, landelijk en provinciaal, met het politieke leven in Drenthe en nu dus ook met de TVG. En daarnaast krijgen mijn 3 kinderen en hun partners en de 9 kleinkinderen voorrang in mijn agenda.

Dogmatiek had onder de theologische vakken altijd mijn voorliefde. Toen ik begon te studeren, begon Kuitert met colleges dogmageschiedenis. Het was de tijd van de nieuwe theologie. ik ben nog volgens de oude regeling met een kandidaats theologie dominee geworden. Dat gaf mij de gelegenheid later mijn doctoraal examen te doen. In 1989 schreef ik daarvoor een scriptie over Hans Küng, met name rond zijn boek
Bestaat God?
De contacten met katholieke collega's hebben mijn blik verruimd. Theologen waar ik mij thuis voel zijn Moltmann, Küng en Dingemans. En nu dus ook Drewermann. Verrassend hoe zijn aandacht voor de beeldtaal van Bijbel en geloof nieuwe perspectieven opent om oude tegenstellingen te overwinnen.


 
Ds. Arend Linde 

“Het verrijkt je.”

 

Interview met ds. Arend Linde, docent TVG in Assen.

 

Normaal gesproken komt ds. Arend Linde vanuit Hoogeveen naar Assen met de trein om les te geven aan de cursus TVG. Deze keer is hij gekomen om te vertellen over wat dat lesgeven inhoudt.  Zijn lessen voor dit seizoen zijn al afgerond, maar nu vertelt hij over het docentschap.

 

Vlak voordat ds. Linde met emeritaat ging als predikant van Spijk-Losdorp werd hij al benaderd door een toenmalig cursist om les te komen geven op de cursus in Assen. Ds. Linde had toen nog geen afscheid genomen van zijn gemeente. Hij had er echter gelijk belangstelling voor. “Het leek me echt mooi om te doen.” Sinds het cursusjaar 2013/2014 geeft ds. Linde Nieuwe Testament aan de groepen 1 en 3. Daarnaast geeft hij ook nog Vroege Kerkgeschiedenis aan groep 1. Hij vindt het een geschikte combinatie van vakken om te geven. Het Nieuwe Testament en de Vroege Kerkgeschiedenis lopen mooi in elkaar over. Herinneringen aan de stof worden tijdens ons gesprek opgehaald. Ds. Linde bladert geïnteresseerd mijn tevoorschijn gehaalde ordners door. Terwijl hij dit naslagwerk van gemaakte aantekeningen en uitgeprinte pagina’s van de docenten bekijkt constateert hij tevreden: “Het is een prachtig vak hoor!” We concluderen dat je er als cursist een mooie documentatie aan overhoudt en dat het interessante stof is.

 

Deelnemers zijn er vrij in of ze de lessen (goed) willen voorbereiden of dat ze zich laten verrassen. Sommige cursisten weten door eerdere scholing of ervaring al heel veel. Ds. Linde gaat er niet per se van uit dat de deelnemers zich voorbereiden. “De aangeboden les kan ook een uitnodiging zijn om na die tijd de stof of het onderwerp op te gaan pakken. Je kunt er door worden gestimuleerd om verder te gaan, je ontdekt waar je interesses liggen”. Het plezier zit volgens hem in het bezig zijn, niet in wat je wilt bereiken. “Niet dat je er wat mee moet, gewoon dat het je verrijkt. Dat is voor iedereen wat anders, daar moet je als cursist ook je eigen weg in zoeken.”

 

Ds. Linde vertelt: “Het is mooi dat de cursus ook openstaat voor mensen zonder kerkelijke achtergrond. Zoals iemand met een belangstelling voor filosofie bijvoorbeeld. Op die manier heeft er ook wel eens een cursist de weg naar de cursus gevonden.” De onderlinge ontmoeting vindt hij een belangrijk aspect van de cursus. Mensen met verschil in levenservaring en kennis zijn met elkaar in gesprek. Daar biedt hij graag de gelegenheid voor. Ook gebruikt hij het gesprek om dingen te actualiseren. In de Kerkgeschiedenis en bij het Nieuwe Testament zoekt hij graag naar de betekenis die de oude teksten en vroegere gebeurtenissen vandaag kunnen hebben. Hoewel je, volgens ds. Linde, je verhaal wel moet brengen op het niveau van de cursist, kan hij wel kwijt wat hij kwijt wil aan de groepen. Dat afstemmen gaat natuurlijkerwijs. “Het zijn allemaal geïnteresseerde mensen die zelf het nodige in huis hebben. Je moet ook vertrouwen opbouwen en dat kan doordat je een groep meerdere keren achter elkaar hebt tijdens een lessenreeks.” Een van de mooie kanten van het lesgeven vindt hij het contact met de cursisten. Ook even bijkletsen in de pauze hoort daarbij.

 

Door deze cursus merkt hij ook weer dat studeren eigenlijk wel nodig is. “Studeren is de dingen doordenken en dat moet je wel blijven doen.” Je hoeft als docent niet elk jaar je hele lessenserie te vernieuwen, maar je blijft wel bezig. Ds. Linde is blij dat hij, nu hij met pensioen is, meer tijd heeft om goed over teksten na te denken. Bijvoorbeeld ter voorbereiding op de enkele keren dat hij nog preekt. “Het is wel fijn om meer tijd aan iets te kunnen besteden.” Hij kan zelf ook genieten van iemand die een goed doordacht verhaal te bieden heeft, bijvoorbeeld op dinsdagavond bij het Filosofisch Café in Hoogeveen.

Een van de lessen die ik bij ds. Linde heb gevolgd, begon hij met te zeggen: “Dat wij hier zitten en samen studeren, daar maken wij de wereld beter van.” Die gedachte sprak mij aan.

 

Dat is iets wat hij graag aan de cursisten wil meegeven en waar hij zijn bijdrage aan wil leveren. Hij laat zich graag inspireren door de Joodse denker Heschel.

De gedachte van Heschel is, dat we bezig moeten blijven met het mysterie en met geestelijke activiteiten en dat we de wijsheid moeten blijven koesteren.

Ds. Linde: “Dat betekent dus: zolang je leeft moet je in het Leerhuis blijven.” In de cursus probeert hij dan ook de rijkdom die in de traditie ligt opgeslagen een beetje uit te diepen.

 

Ds. Linde gaat na een cursusochtend altijd met een goed gevoel weer naar huis. Hij vindt het zelf ook inspirerende ochtenden. Het mooie van bezig zijn met theologie zit hem voor ds. Linde in het bezig zijn met de rationeel onherleidbare dingen. “In de wereld en in de politiek is er vaak een eendimensionale benadering. De stof van de TVG kan je verrijken en kan je leren om diepere betekenissen te zien. We blijven bezig met het rijk van de shalom.” Ds. Linde hecht grote waarde aan het op die manier bezig zijn. “Het raakt aan de kennis van het niet rationele kennen. Stof aangereikt krijgen die wat met je doet en waar je normaal gesproken of in de samenleving niet direct toegang tot krijgt. Het gaat hierbij niet direct om vroomheid, maar wel om het eendimensionale te doorbreken. Je wordt je bewust van de traditie waarin je staat en hoezeer die onze cultuur heeft bepaald.” Nog anders gezegd: “Het gaat om geloof, hoop en liefde, en dat zijn geen zaken die in onze maatschappij zomaar voorhanden zijn. Het verhaal waardoor ze gedragen worden blijft de moeite van het overwegen en bestuderen waard.”

 

Dat hij de cursus kan aanbevelen klinkt door het hele interview heen. Hij hoopt dan ook dat er genoeg mensen zijn die denken: dat zou interessant voor mij zijn. Het aanbod van cursussen alom is groot. “Een sterk pluspunt van de TVG is echter dat je wat hebt met elkaar en dat je samen wat opbouwt”.

 

Irene Voorintholt

Cursiste in de jaren 2011 – 2014 en nu deelneemster aan de vervolgcursus die één keer per maand wordt gegeven

Lid van de commissie Werving en Publiciteit

 

Dit artikel is eerder gepubliceerd in de Protestante Kerkbode (provincie Groningen).

 
Ds. Harm Jan Meijer

 

Sinds 31 juli 2015 emeritus-predikant binnen de PKN, 21 jaar te Roden-Roderwolde, daarvoor in het Friese Britsum-Cornjum-Jelsum.

 

Voor mij gaat pastoraat over verbinden en heel worden en dat alles vanuit de plaatselijke gemeente met de wereld als horizon, die loopt inmiddels immers door onze straat.

Karen Armstrong: De grootste taak van onze generatie is een wereldwijde gemeenschap tot stand te brengen, waarin mensen van alle overtuigingen in wederzijds respect kunnen samenleven.

Laten wij daaraan beginnen door plaatselijk zorgvuldig naar elkaar om te zien!  

 

Pastoraat 3e en 2e jaar

 

Thema: Helende aanwezigheid

 

De kerk krimpt en vergrijst, kerkdeuren vallen in het slot. Wat niet verandert: mensen hebben mensen nodig. We kunnen niet zonder de aanwezigheid van de ander. Wat zijn de mogelijkheden, waar liggen kansen?

In drie lessen verkennen we de ruimte die er is voor helende aanwezigheid binnen het pastoraat.

In de eerste les zoeken we naar een bijbelse inbedding van het begrip ‘helende aanwezigheid’.

In de tweede les staat ‘De Lage Landen en het hogere‘ een studie over de betekenis van geestelijke beginselen in het moderne bestaan, geschreven onder redactie van Gabriël van den Brink, centraal.

In de derde les verkennen we dit nieuwe geestelijke klimaat via de volgende ontwikkelingslijnen: van lokaal naar mondiaal, van sacraal naar vitaal en van de eeuwigheid naar het nu. In alle drie de lessen is er ruimte voor onderlinge reflectie.


 

 

 

Dr. Hans Nobel


“Gewoon weer de vragen stellen”

Interview met dr. Hans Nobel uit Hoogeveen, docent TVG in Assen

door Irene Voorintholt


 

Wij ontmoeten elkaar de dinsdagochtend na Pasen. Docent Hans Nobel heeft zojuist een les gegeven. De begroeting bestaat uit de vraag over en weer of we goede paasdagen hebben gehad. Dat brengt het gesprek al gauw op de nieuwe paaskaars  in de kerk en de diensten en gebruiken daaromheen. Dat geeft al genoeg interessante stof tot praten, maar we gaan toch maar over tot de orde van het gesprek van vandaag, waarin het vooral zal gaan over het lesgeven aan de TVG in Assen.

 

Toch blijkt dit thema later in het gesprek nog weer terug te komen. Gevraagd naar zijn favoriete onderwerp is dat niet zomaar een-twee-drie te beantwoorden. Na een momentje nadenken komt er toch duidelijk iets boven, namelijk vernieuwing. Dit doet mij even glimlachen, want hoewel er dus even naar gezocht moest worden, is tijdens onze begroeting het thema vernieuwing al expliciet en bij name door Hans Nobel genoemd, toen we het hadden over de nieuwe paaskaars. Verderop in het gesprek zegt hij hierover: “Vernieuwing en herschepping hangen samen; je moet het doen, elke keer opnieuw beginnen.”

 

De vraag wanneer hij begonnen is met lesgeven valt op twee manieren te beantwoorden.  In september 2016 is hij in Assen begonnen met lesgeven in het vak dogmatiek. Eerst in groep 3 en een jaar later kwam daar groep 1 bij. Al in de jaren 70 echter was Hans Nobel docent Oude Testament aan de catechetenopleiding Groningen (een voorloper van de TVG) en later zelfs cursusleider. Dit werd ondanks de reisafstand vanuit Blokzijl gevolgd door de cursus in Apeldoorn -“in mijn jeugdige onbezonnenheid heb ik daar ja op gezegd, het was heel leuk om te doen”- en later in Emmen. Toen hij er mee begon was hij eerst zelf nog student theologie, daarna predikant in Blokzijl en vervolgens in Coevorden. Jarenlang heeft hij naast zijn fulltime predikantschap als docent theologie aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden lesgegeven (destijds Noordelijke Leergangen). Tijdens zijn werk als predikant is hij ook nog -vanuit de pastorie- gepromoveerd in het Oude testament. In zijn eerste gemeente Blokzijl kreeg hij daar de ruimte voor en daar heeft hij zijn hele leven plezier van gehad. Al met al voelt hij zich in de eerste plaats pastor. Ook nu, al jaren met emeritaat, gaat hij nog voor in diensten en momenteel verleent hij 16 uur per week bijstand in het pastoraat. Hij studeert ook nog graag en veel.

 

Dan het vak dogmatiek aan de TVG, hoe gaat het er in die lessen aan toe? Docent Hans Nobel wil zich in groep 1 vooral richten op het leren delen van de godsvraag van nu. Uitgangspunt in de lessen is ingaan op wat mensen persoonlijk te berde brengen. Daarnaast zijn er ook modules met teksten die besproken kunnen worden. Voorbeelden en uitleg ontstaan ter plekke, samen met de groep. Als inleiding op de lessen in het eerste jaar heeft hij twee dia’s gepresenteerd. Op de ene dia staat alleen maar: God? en op de andere dia staat: Niemand heeft ooit God gezien. “De vraag naar God heb ik op alle mogelijke manieren opengehouden.”  Hij vult aan: “In de eerste brief van Johannes komen we als kenmerk tegen: Niemand heeft God ooit gezien. Maar als we elkaar liefhebben, blijft God in ons en is zijn liefde in ons ten volle werkelijkheid geworden.” Hij legt uit dat het in het vak dogmatiek ook gaat om afleren: de cursisten moeten spreekwoordelijk eerst de handen leeg hebben voordat ze wat nieuws kunnen ontvangen. Hij realiseert zich bij dit alles dat hij de cursisten ook voortdurend in verlegenheid brengt en dat benoemt hij daarom ook. Hij neemt de cursisten zoals hij zelf zegt wat af, maar geeft ze er ook wat voor in de plaats, namelijk de gedachte dat de liefde van God alleen maar te consumeren is als je zelf liefhebt.

 

Op de vraag of het hem zelf ook uitdaagt om les te geven en met de stof bezig te zijn komt een overtuigend en grappig antwoord: “Heerlijk, er is er in ieder geval één die leert.” Mensen zeggen vanuit hun beleving dingen die hem dwingen dit zelf weer te doordenken. In groepen heb je naast verschil in kennis en ervaring ook nog te maken met persoonlijkheidsfactoren. Het woord vorming vindt hij hierbij nog goed passen: we hebben immers te maken met koppeling aan het leven van de mensen zelf. Als het gesprek of het onderwerp mensen raakt is het zaak ze te beschermen en ze te kennen, maar “hun openheid stel ik bijzonder op prijs!”  Het is daarbij prettig dat er gewerkt wordt in de vorm van een blok van meerdere weken les achter elkaar. Soms zegt een snel uitgesproken zin in de deuropening bij het uitgaan van de les nog meer dan een uitgebreid gesprek. “De eerstejaarsgroep die ik nu lesgeef is een prettige groep, er hangt een prettige sfeer in de groep.”

 

Na een les gaat hij vooral tevreden weer naar huis; “altijd leuk dit soort overdrachtsprocessen, er gebeurt wat.” Daarnaast gaat hij ook moe naar huis. Moe maar voldaan dus, vanwege het feit dat minder dan 100 procent zich geven er voor hem niet bij is. “Er borrelt altijd heel veel in me en ik denk en praat met hoge snelheid.” Dat hij zich helemaal geeft is ook te merken tijdens dit interview waarin hij bevlogen vertelt en verhalen en informatie aandraagt die misschien net wat buiten het bestek van dit interview vallen, maar waar we beiden graag even over door willen praten. Een voorbeeld is zijn lievelingsonderwerp in het Oude Testament, de numerieke structuuranalyse van teksten. Ik krijg wanneer ik er om vraag een snelle en boeiende inwijding in dit interessante onderwerp.

 

Iets wat hij tenslotte wel kwijt wil is het feit dat voor de bagage die cursisten hier komen halen ook ruimte moet zijn in hun eigen kerk. Dat is iets wat hij zou wensen. “Ze doen er toe, die vragen. Er moet ruimte zijn in de geloofsgemeenschap als mensen dit wat ze hier op de TVG hebben ervaren willen aanbieden aan hun geloofsgemeenschap. Het lijkt hier op de cursus soms wel een alternatieve kerk.” Docent Hans Nobel vindt alle ideeën en vragen die mensen inbrengen van waarde. Ook dit kan als een vorm van vernieuwing worden opgevat. Dan spreekt hij een zin uit die heel goed kan dienen als conclusie en slotzin van dit interview: “Gewoon weer de vragen stellen.”

 

Irene Voorintholt was cursiste in de jaren 2011-2014 en zette zich daarna in voor de commissie Werving en Publiciteit.

 


Voog. Maak een website.